છેલ્લા થોડાક વર્ષોમાં સ્ત્રીરોગને લગતા કેસમાં લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી ખૂબ પ્રભાવશાળી સાબિત થઈ છે. આ મિનિમલી ઈન્વેસિવ પ્રક્રિયામાં સ્ત્રીરોગ સાથે જેાડાયેલા કેસમાં બીમારીને ઓળખવા અને તેની સારવાર કરવા માટે નાના કટ લગાવવામાં આવે છે અને સ્પેશિયાલાઈઝ ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. લેપ્રોસ્કોપી સર્જરીએ ગાયનેકોલોજીના ક્ષેત્રમાં આજે ક્રાંતિ લાવી દીધી છે, જેનાથી દર્દીની રિકવરી થોડા સમયમાં આવી જાય છે, સર્જરીના નિશાન ઓછા પડે છે તેમજ ઉત્તમ પરિણામ પણ મળે છે.
ગુરુગ્રામની સીકે બિરલા હોસ્પિટલમાં ઓબ્સ્ટેટ્રિક્સ એન્ડ ગાયનેકોલોજી ડિપાર્ટમેન્ટના ડાયરેક્ટર ડોક્ટર અંજલિ કુમારે આ વિષય પર વિસ્તૃત જાણકારી આપી છે, જે અહીં રજૂ કરીએ છીએ :
લેપ્રોસ્કોપિક હિસ્ટરેક્ટોમી : પરંપરાગત રીતે હિસ્ટરેક્ટોમી (સર્જરી દ્વારા યૂટરસ કાઢવું) પેટ પર ચીરાના માધ્યમથી કરવામાં આવતી હતી, જેમાં દર્દીની રિકવરીમાં લાંબો સમય લાગતો હતો. જેાકે લેપ્રોસ્કોપિક હિસ્ટરેક્ટોમી એક મિનિમલી ઈન્વેસિવ પ્રક્રિયા છે, જેથી દર્દીને તરત રિકવરી આવી જાય છે, ઓપરેશન પછી પીડા ઓછી થાય છે અને નિશાન પણ ખૂબ ઓછા રહી જાય છે. રોબોટિક અસિસ્ટેડ લેપ્રોસ્કોપિક હિસ્ટરેક્ટોમી જેવી એડવાન્સ ટેક્નિકથી સારવારને વધારે મજબૂતાઈ મળે છે. આ ટેક્નિકથી જટિલ શારીરિક સંરચનાને પણ ડોક્ટર વધારે સરળતાથી નેવિગેટ કરી લે છે અને ઓપરેશનમાં તેનાથી ખૂબ મદદ મળી રહે છે. જે મહિલાઓને યૂટરિન ફાઈબ્રોઈડ, એન્ડોમિટ્રિઓસિસ અથવા પીરિયડ દરમિયાન વધારે બ્લીડિંગ થતું હોય તેમના માટે આ પ્રક્રિયા ખૂબ અસરકારક છે.
એન્ડોમિટ્રિઓસિસ : એન્ડોમિટ્રિઓસિસમાં યૂટરસની બહાર એન્ડોમિટ્રિયલ ટિશ્યૂ વધી જાય છે. આવું ગંભીર પેલ્વિક પેન અને વંધ્યત્વને લીધે બની શકે છે. એન્ડોમિટ્રિઓસિસના ઘા માટે લેપ્રોસ્કોપિક પ્રક્રિયા એક ખૂબ સ્ટાન્ડર્ડ ટ્રીટમેન્ટ મેથડ બની ગઈ છે. તેમાં ડોક્ટર એન્ડોમિટ્રિઓસિસ ઈમ્પ્લાન્ટને વિઝ્્યુલાઈઝ કરવા, તેનો મેપ બનાવવા અને યોગ્ય રીતે દૂર કરવા માટે લેપ્રોસ્કોપિક ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરતા હોય છે, જેનાથી દર્દીને લાંબા સમય સુધી રાહત મળે છે. આ મિનિમલી ઈન્વેસિવ પ્રક્રિયાથી ન માત્ર લક્ષણ ઓછા થાય છે, પરંતુ પ્રજનનક્ષમતા પણ પ્રિઝર્વ થાય છે. મહિલાઓને તેનો ખૂબ લાભ મળે છે.
ઓવેરિયન સિસ્ટેક્ટોમી : ઓવરિયન અલ્સર, તરલ પદાર્થની ભરેલી થેલી જે અંડાશય પર બને છે, તેમાં પીડા, હોર્મોનલ અસંતુલન તેમજ ફર્ટિલિટી સંબંધિત પરેશાની થવાનો ડર રહે છે. લેપ્રોસ્કોપિક સિસ્ટેક્ટોમીની મદદથી ડોક્ટર અલ્સરને દૂર કરે છે અને સ્વસ્થ ઓવરિયન ટિશ્યૂને સંરક્ષિત કરે છે. તેનાથી ઓવેરિયન ફંકશનમાં સુધારો થાય છે અને ફર્ટિલિટી પણ સુધરે છે.
ઈન્ટ્રાઓપરેટિવ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ અને ફ્લોરેસેન્સ ઈમેજિંગ જેવી એડવાન્સ ટેક્નિકથી અલ્સરની સચોટ ઓળખ કરવામાં આવે છે અને ત્યાર પછી તેને દૂર કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં જેાખમ પણ ઓછું રહે છે. ઓપન સર્જરીની સરખામણીમાં લેપ્રોસ્કોપિક સિસ્ટેક્ટોમી પછી પીડા ઓછી થાય છે, દર્દીને હોસ્પિટલમાં ઓછો સમય રહેવું પડે છે તેમજ તે પોતાના રોજબરોજના કામ પણ જલદી કરવા લાગી જાય છે.
માયોમેક્ટોમી : યૂરેટિન ફાઈબ્રોઈડના લીધે પીરિયડમાં ખૂબ વધારે બ્લીડિંગ થાય છે, પેલ્વિક પેન પણ થતું હોય છે અને પ્રજનન સંબંધિત પરેશાની પણ થાય છે. માયોમેક્ટોમીમાં ગર્ભાશયને સંરક્ષિત કરતા ફાઈબ્રોઈડને સર્જરીથી દૂર કરવામાં આવે છે. જે મહિલાઓ ગર્ભધારણ કરવા ઈચ્છતી હોય તેમના માટે આ ઉત્તમ ઉપાય છે. લેપ્રોસ્કોપિક માયોમેક્ટોમી પરંપરાગત ઓપન સર્જરી કરતા વધારે પ્રચલિત છે, કારણ કે તેમાં નાનકડો ચીરો મૂકવામાં આવે છે, બ્લડ લોસ ઓછું થાય છે અને દર્દીની રિકવરી પણ ઝડપથી થાય છે.
રોબોટિક : અસિસ્ટેડ લેપ્રોસ્કોપિક માયોમેક્ટોમીથી સર્જરી ખૂબ સચોટ થાય છે અને તેના પરિણામસ્વરૂપ ઉત્તમ પ્રજનન રિઝલ્ટ મળે છે.
ટ્યૂબલ રિવર્સલ : જે મહિલાઓની ટ્યૂબલ લિગેશન (સર્જિકલ નસબંધી) થઈ હોય છે તેમના માટે ટ્યૂબલ રિવર્સલ સર્જરી પ્રજનનક્ષમતાને પહેલાંના જેવી કરવાની તક પ્રદાન કરે છે. લેપ્રોસ્કોપિક ટ્યૂબલ રીનાસ્ટોમોસિસમાં ફેલોપિયન ટ્યૂબને ફરીથી જેાડવામાં આવે છે, જેનાથી કુદરતી ગર્ભધારણની શકયતા વધે છે. મિનિમલી ઈન્વેસિવ સર્જરીમાં નિશાન ઓછા રહે છે અને ઓપરેશન પછી દર્દીને ઓછી તકલીફ પડે છે, જેનાથી મહિલાઓને પોતાના રૂટિન કામકાજમાં જલદી પરત ફરવામાં મદદ મળે છે. લેપ્રોસ્કોપિક ટેક્નિક માઈક્રોસર્જિકલ સ્કિલ્સ સાથે જેાડાયેલી હોય છે જેનાથી ટ્યૂબલ રિવર્સલ સર્જરીની સફળતાનો દર અને પરિણામોમાં સારો એવો સુધારો થાય છે.
એડવાન્સ ગાયનેકોલોજી લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી આવવાથી પ્રજનન આયુ દરમિયાન સ્ત્રીરોગ સંબંધિત તમામ સમસ્યા ઠીક કરવાના કેસમાં ક્રાંતિ આવી છે. મિનિમલી ઈન્વેસિવ પ્રક્રિયા જેમ કે લેપ્રોસ્કોપિક હિસ્ટરેક્ટોમી, એન્ડોમિટ્રિઓસિસ એક્સાઈશન, ઓવરિયન સિસ્ટેક્ટોમી અને ટ્યૂબલ રિવર્સલથી દર્દીઓને ઓપન સર્જરીની સરખામણીમાં ખૂબ લાભ મળ્યો છે. ઝડપથી રિકવરી, ઓછા નિશાન અને ઉત્તમ પ્રજનન રિઝલ્ટના લીધે લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરીથી સ્ત્રીરોગથી પીડિત મહિલાઓ માટે આશાનું કિરણ મળ્યું છે. ટેક્નિક પણ સતત વધી રહી છે, જેના પરથી આશા રાખવામાં આવે છે કે લેપ્રોસ્કોપિક ટેક્નિક ભવિષ્યમાં વધારે વિકસિત થશે, જેનાથી ઉત્તમ રિઝલ્ટ મળશે અને મહિલાઓની રિપ્રોડક્ટિવ હેલ્થમાં પણ સુધારો થશે.
– ગૃહશોભા.
